Naučnici Sveobuhvatnog centra za rak Univerziteta Virdžinije (UVA) otkrili su precizan mehanizam kojim nepravilno funkcionisanje crevnog mikrobioma podstiče širenje hormonski receptor-pozitivnog (HR+) raka dojke, najučestalijeg oblika metastatske bolesti. Istraživanje objavljeno 2. juna 2026. u časopisu Cancer Research pokazuje da nakupljanje primarnih žučnih kiselina, koje nastaje usled crevne disbioze, ubrzava diseminaciju HR+ tumora, naročito u pluća, putem signalnog puta zavisnog od prostaglandina E2 (PGE2).
Ovo otkriće otvara nove mogućnosti za prevenciju metastaza i poboljšanje ishoda kod pacijentkinja, uključujući potencijalnu primenu već postojećih lekova.
Smanjenje metastaza potencijalno bi se moglo postići ili obnavljanjem crevnih bakterija sposobnih da modifikuju sastav žučnih kiselina, ili lečenjem pacijentkinja sekvestrantima žučnih kiselina.
— dr Melani Rutkovski, UVA
Istraživački tim koji su predvodile dr Melani Rutkovski i dr Odri Putelo naglašava dalekosežan uticaj crevnog mikrobioma na napredovanje bolesti. Svake godine oko 225.000 žena u Americi dobije dijagnozu HR+ raka dojke, a njegovo širenje značajno povećava rizik od smrtnog ishoda.
Studija sugeriše dvostruku preventivnu strategiju: obnavljanje zdravog crevnog mikrobioma ili primena sekvestranata žučnih kiselina, lekova koje je Američka agencija za hranu i lekove (FDA) već odobrila za metabolička stanja.
U osnovi otkrića leži razumevanje kako disbioza, odnosno neravnoteža crevnog mikrobioma, utiče na sistemsko zdravlje. Kada je crevni mikrobiom narušen, gubi sposobnost pravilne regulacije sastava žučnih kiselina. Povišene primarne žučne kiseline deluju kao signalni molekuli i preko PGE2-zavisnog puta izazivaju štetnu upalu u tkivu dojke, što na kraju podstiče raseljavanje ćelija raka u udaljene organe, pre svega u pluća.
Ovo istraživanje se oslanja na prethodne radove dr Rutkovski iz septembra 2022. godine, koje je pokazalo da nezdrava creva menjaju ponašanje imunih ćelija zvanih mastociti u zdravom tkivu dojke, one se nagomilavaju i povećavaju količinu kolagena, olakšavajući tako metastaziranje.
To ukazuje na više međusobno povezanih puteva preko kojih crevni mikrobiom utiče na širenje raka, a žučne kiseline su novootkriveni ključni posrednik.
Iako su početni radovi obavljeni na laboratorijskim miševima, istraživači su ispitivanje proširili na pacijentkinje sa HR+ rakom dojke. Kod tih pacijentkinja povišene žučne kiseline i insulinska rezistencija bile su povezane sa kraćim preživljavanjem. Ohrabruje podatak da su pacijentkinje sa metastatskom bolešću koje su primale lekove za suzbijanje žučnih kiselina (sekvestrante) živele duže, iako su potrebne dodatne studije kako bi se potvrdila direktna uzročna veza.
Dr Odri Putelo, koautorka studije, dodaje da mogućnost merenja i modifikovanja žučnih kiselina "pruža nove mogućnosti za razvoj novih pristupa u identifikaciji visokorizičnih pacijentkinja i smanjenju verovatnoće za nastanak metastatske bolesti".
Važno je napomenuti da je uloga žučnih kiselina u raku složena i može izgledati kontradiktorno u različitim studijama.
