Naučnici su identifikovali precizan molekularni put kojim fizička aktivnost i vremenski ograničena ishrana deluju protiv metabolički disfunkcijom povezane steatotične bolesti jetre (MASLD), stanja koje je 2023. godine pogađalo oko 1,3 milijarde ljudi širom sveta. Studija objavljena u časopisu eGastroenterology 2026. otkriva signalnu osovinu PPARγ, miR-802, Psmd2 koju ove životne navike potiskuju, nudeći dublje razumevanje izvan pukog gubitka težine i otvarajući nove pravce za lečenje i praćenje bolesti.
MASLD je hronično oboljenje jetre čiji su globalni slučajevi porasli za 143 odsto od 1990. godine, a projekcije ukazuju na dalji rast od 42 odsto do 2050. Iako su promene životnog stila kamen temeljac terapije, mnogi pacijenti teško održavaju dugoročnu posvećenost, što naglašava hitnu potrebu za ciljanijim i efikasnijim strategijama.
Metabolički stres aktivira PPARγ, koji povećava ekspresiju miR-802, a ovaj zatim suzbija Psmd2, što dovodi do poremećaja metabolizma lipida i daljeg nakupljanja masti u jetri.
— Istraživači Četvrtog vojnog medicinskog univerziteta
Novo molekularno objašnjenje pruža naučnu osnovu za ove preporuke i moglo bi dovesti do personalizovanijih intervencija.
Istraživači sa Četvrtog vojnog medicinskog univerziteta otkrili su da povišeni nivoi mikroRNK-802 (miR-802) aktivno podstiču nakupljanje masti u jetri, povećavajući nivo holesterola, triglicerida i lipidnih kapljica u ćelijama jetre. To čini miR-802 ne samo markerom, već i pokretačem napredovanja MASLD-a.
Studija je detaljno prikazala kako metabolički stres aktivira PPARγ, ključni transkripcioni faktor metabolizma, koji zatim povećava ekspresiju miR-802. Ovaj mikroRNK potom suzbija protein Psmd2, komponentu ćelijskog proteazomskog sistema odgovornog za razgradnju oštećenih proteina.
Kada je Psmd2 blokiran, metabolizam lipida se remeti i mast se dalje gomila u jetri. Dakle, Psmd2 deluje zaštitno, a miR-802 ga onesposobljava.
Vežbanje (plivanje u mišjim modelima) i vremenski ograničena ishrana smanjuju nivo miR-802 u jetri i u cirkulišućim egzozomima, čime se oslobađa Psmd2 i obnavlja pravilna razgradnja lipida. Kada je miR-802 veštački vraćen, zaštitni efekti ovih intervencija su značajno umanjeni, što potvrđuje njegovu ključnu ulogu.
Pacijentima se sada može pružiti konkretno molekularno objašnjenje: njihova svakodnevna fizička aktivnost i ritam ishrane direktno povećavaju nivo zaštitnog proteina Psmd2 u jetri. To prevazilazi generičke savete i jača motivaciju.
Posebno obećavajući aspekt otkrića je potencijal cirkulišućeg egzosomalnog miR-802 kao minimalno invazivnog biomarkera. Jednostavan test krvi mogao bi pratiti biološki odgovor pacijenta na promene životnog stila, zamenjujući invazivne procedure poput biopsije jetre, koja je i dalje neophodna za definitivnu dijagnozu metabolički disfunkcijom povezanog steatohepatitisa (MASH) i procenu inflamatorne aktivnosti.
Otkriće takođe otvara vrata kombinovanim terapijama. Farmakološki agensi koji ciljaju osovinu PPARγ, miR-802, Psmd2 mogli bi se koristiti zajedno sa promenama životnog stila, potencijalno pojačavajući njihove efekte. Ovo dobija na značaju s obzirom na to da je u martu 2024. američka Agencija za hranu i lekove (FDA) odobrila lek resmetirom za MASH sa fibrozom, a klinička ispitivanja drugih agenasa su u toku.
Ipak, ostaju izazovi: rezultati na mišjim modelima i inicijalnim ljudskim uzorcima moraju biti potvrđeni na većim i raznovrsnijim populacijama.
