Nova istraživanja pokazuju da starije osobe koje održavaju brz tempo hodanja, takozvani "superhodači", imaju značajno sporije starenje mozga i znatno manji rizik od kognitivnog opadanja, nadmašujući 90 odsto svojih vršnjaka.
Superhodači predstavljaju izuzetan fenotip starenja, sa manjim opterećenjem bolestima, zdravijim načinom života i potencijalno mlađom biološkom starošću.
— Dr Džo Vergeze (Joe Verghese), koautor studije objavljene u časopisu Neurology
Studija objavljena u časopisu Neurology u julu 2026. godine otkriva ubedljivu vezu između bržeg hoda u poznim godinama i boljeg zdravlja mozga. Osobe stare 80 i više godina koje su "superhodači", hodaju brže od približno 93 odsto svojih vršnjaka na testovima merenja vremena, imaju oko 50 odsto manje šanse da razviju kognitivno oštećenje tokom nekoliko godina.
Štaviše, ovi brzi hodači pokazali su 60 odsto manju verovatnoću da im bude dijagnostikovana Alchajmerova bolest ili drugi oblici demencije. Njihove memorijske i misaone veštine, uključujući brzinu obrade informacija i mentalnu fleksibilnost, takođe su sporije opadale tokom vremena.
Ovo sugeriše da brzina hoda nije samo mera fizičke kondicije, već moćan, a opet jednostavan i jeftin biomarker ukupnog zdravlja mozga i tela. Prediktivna moć brzine hoda proteže se daleko izvan poznih godina i pruža iznenađujući uvid u doživotne zdravstvene putanje.
Studija iz 2019. godine, Dunedin multidisciplinarna studija zdravlja i razvoja na Novom Zelandu, pratila je skoro 1.000 osoba od rođenja. Istraživači su otkrili da je brzina hoda 45-godišnjaka bila snažan pokazatelj starenja njihovog mozga i tela. Sporiji hodači u 45. godini pokazivali su znake "ubrzanog starenja" na 19 različitih mera i imali su konkretne promene na mozgu, uključujući manji ukupni volumen mozga, tanju debljinu kore velikog mozga i više hiperintenziteta bele mase, markera koji se obično povezuju sa starijim osobama i kognitivnim opadanjem.
Neverovatno je da su čak i rezultati neurokognitivnih testova u uzrastu od tri godine, koji su procenjivali IQ, razumevanje jezika, toleranciju na frustraciju, motoričke veštine i emocionalnu kontrolu, mogli da predvide brzinu hoda osobe u 45. godini. To ukazuje da se temelji za kasnije zdravlje mozga i pokretljivost postavljaju izuzetno rano, otkrivajući jedan do sada manje poznat aspekt kognitivnog starenja.
Stručnjaci naglašavaju da je brzina hoda složeni presek zdravlja, koji odražava zamršenu koordinaciju između mozga, nerava i mišića. Dr Marijam Zakari (Mariam Zakhary), klinički savetnik u Ikon Recovery Center, objašnjava da je to robustan pokazatelj jer na njega utiču svi telesni sistemi, mišići, mozak, pluća, srce i nervni sistem.
Opadanje brzine hoda može poslužiti kao rani znak upozorenja na kognitivno opadanje, potencijalno godinama pre nego što postanu primetni problemi sa pamćenjem.
Za odrasle starije od 70 godina, idealan je brz tempo hodanja pri kojem možete "govoriti, ali ne i pevati", što obično iznosi od 1,2 do 1,4 metra u sekundi (približno 4 do 5 kilometara na sat). Ovaj tempo ukazuje na dovoljnu fizičku spremnost za podršku zdravom starenju.
Istraživanja dalje pokazuju da kombinovani pad brzine hoda i pamćenja ima najjaču povezanost sa rizikom od demencije, bolje predviđajući ishod nego svaki faktor pojedinačno. Iako dokazi snažno ukazuju na povezanost, istraživači naglašavaju da su nalazi uglavnom opservacioni.
Brzina hoda je važan indikator osnovnog zdravlja, a ne direktan uzročni faktor za prevenciju demencije. Ipak, prednosti brzog hodanja uključuju poboljšani moždani protok krvi, što obezbeđuje stalnu zalihu kiseonika i hranljivih materija, i podstiče neuroplastičnost, ključnu za učenje i zadržavanje pamćenja.
Pored brzine, energetski trošak hodanja mogao bi biti još osetljiviji pokazatelj patologije mozga povezane sa starenjem i bolešću, potencijalno nadmašujući uobičajenu brzinu hoda u praćenju ranih procesa Alchajmerove bolesti. Socioekonomski faktori takođe igraju ulogu: pojedinci iz viših imovinskih kvintila obično održavaju brži tempo hodanja i dostižu kritične pragove pokretljivosti u starijim godinama u poređenju sa siromašnijim vršnjacima.
Ovi nalazi naglašavaju važnost uključivanja procene brzine hoda u rutinske skrininge rizika od demencije i ističu doživotni značaj pokretljivosti za kognitivno blagostanje.
